Onderwijs is er niet alleen voor de elite.

Referentie

Huijer, Marli - van Diggele, Martin, "Onderwijs is er niet alleen voor de elite", Filosofie Magazine 16 (2007) 7, p. 24-28.

Informatief extract

"Ondanks het geklaag over leerfabrieken, zesjescultuur en bureaucratisering, en ondanks de trend van kleinschalige, hoogwaardige opleidingen moeten de idealen overeind blijven staan. Emancipatie en gelijkheid zijn de doelen van onderwijs, en niet optimale ontplooiing van een bevoorrechte klasse."
Marli Huijer & Martin van Diggele

"Studenten hoeven niet meer als gelijken te worden behandeld, selecteren aan de poort mag, en onderscheid maken in wie wat leert is niet langer taboe. Het Nederlandse kennislandschap verandert snel. Uit het vlakke land, dat tot stand kwam in de democratiseringsgolven van de afgelopen decennia, rijzen overal ‘hoog waardige’ opleidingen op. Instituten als de Duisenberg School of Finance, Roosevelt Academy te Middelburg, en het University College Utrecht mikken expliciet op de top van de studenten. Getalenteerde en gemotiveerde studenten zijn een begerenswaardig goed. Dat de meeste studenten blij zijn met de Nederlandse zesjescultuur wordt als bewijs gezien dat het antiautoritaire ideaal van individuele zelfontplooiing en gelijke kansen failliet is. Een groeiend aantal denkers en bestuurders pleit voor terugkeer naar de vroegere verscheidenheid van opleidingen, naar kleinschalige, besloten scholen waar rust en orde heerst, en waar niet de leerling, overheid of het bedrijfsleven, maar de leraar het voor het zeggen heeft.
Op de achtergrond van het debat over onderwijs speelt een debat over democratie. Onderwijs is van belang voor de overleving van de samenleving. Aan nieuwe generaties wordt de kennis van eerdere generaties overgedragen, zodat ook zij weer in staat zijn om met kennis van zaken samen te leven. Eeuwenlang werd slechts een kleine elite hoog opgeleid, terwijl het overgrote deel van het volk zich tevreden moest stellen met lager of middelbaar onderwijs. Door de democratisering van kennis en macht, ook door vele filosofen bepleit, is daar de tweede helft van de twintigste eeuw verandering in opgetreden.
Van basisschool tot universiteit biedt Nederland aan steeds meer mensen de kans op goed onderwijs. De enorme groei aan goed opgeleide mensen heeft grote sociale welvaart gebracht, maar roept ook dilemma’s op. Zo is het door de genomen kennisproductie moeilijker geworden om alle te overzien en te weten welke kennis waar of relevant is."

Creatieve commentaar

Het label 'rechtvaardigheid en gelijkheid' past goed bij dit artikel. Men moet in zulke discussies natuurlijk goed in het oog houden op welk gebied er met deze mooie begrippen wordt gezwaaid. Rechtvaardigheid en gelijkheid is ieders goed recht. Ik ben voorstander!

Maar, om aan een universiteit les te volgen moet er onder de studenten ook een gelijkheid van verstandelijk niveau aangehouden worden. Anders gaat het ten koste van 'de universitaire kennis' die men kan opdoen. Ergo, ten koste van het verstandelijk niveau van de maatschappij waarin men leeft, het niveau dat opgetrokken wordt door de best presterenden. En zo, doet het uiteindelijk afbreuk aan de levensstandaard van die maatschappij.

Het moeilijke is de praktische uitwerking van 'het selecteren', er kunnen slimmerikken door de mazen van het net vallen of er kan helemaal geen (sociaal) vangnet zijn.

Het pleit (uit het artikel) dat de leraar het weer voor het zeggen moet hebben vind ik eigenlijk minder verstandig. Er zit 'onder leraren' kaf tussen het koren. Net zoals in andere beroepen. De zaligverklaring van de leraar (hoe altruïstisch de beschrijvingen van het vak ook mogen zijn) lijkt me hier nogal overhaast gebeurd met als motief het pleit te winnen en niet voor de verstandigheid ervan. Afspraken tussen de overheid, ouders, studenten en leraren lijkt mij ideaal en het veiligste. En in een democratische maatschappij ook het meest voor de hand liggende, met rede(n).